Yardım Alırken ve Verirken Onuru Korumak
Destek verirken ve alırken karşı tarafın onurunu gözetmek için kullanabileceğiniz dil, tutum ve uygulama önerilerini bir arada sunuyoruz.
Yardım etmek istediğimizde genellikle "Ne verebilirim?" diye düşünürüz. Daha az sorduğumuz soru ise "Bunu nasıl yapmalıyım ki karşımdaki kendini iyi hissetsin?" olur. Oysa destek, yalnızca maddi bir aktarım değil, aynı zamanda insani bir ilişkidir. O ilişkinin temeli de onurdur.
Neden onur bu kadar önemli?
Yardım almak çoğu insan için zor bir deneyim olabilir. Kimi kişi kendini yük gibi hisseder, kimi utanır, kimi de hak edip etmediğini sorgular. Yardım veren kişinin tutumu bu duyguları ya hafifletir ya da ağırlaştırır. Onuru koruyan bir yaklaşım, destek alan kişinin kendi hayatı üzerindeki söz hakkını da güçlendirir.
Yardım verirken dikkat edilecekler
- Önce sorun: "Size ne lazım?" diye sormadan varsayımlarla hareket etmeyin. Herkesin ihtiyacı farklıdır.
- Seçenek sunun: Mümkünse tek bir paket yerine birkaç seçenek tanıyın.
- Acıma dilinden kaçının: "Zavallı" ya da "bakımsız" gibi ifadeler incitir; eşit bir ses tonu kullanın.
- Gizliliği koruyun: Kimin yardım aldığını başkalarına anlatmayın.
- Karşılık beklemeyin: Teşekkür beklemek ya da hatırlatmak ilişkiyi zedeler.
- Sözünüzü tutun: Söz verdiyseniz zamanında ve eksiksiz yerine getirin.
Yardım alırken kendinize hatırlatabilecekleriniz
Yardım istemek bir zayıflık değildir. Herkes hayatının bir döneminde başkalarının desteğine ihtiyaç duyabilir. Bazen yardım alan taraf, ileride başka birine yardım eden olur. Kendinize ve ailenize ihtiyaç duyduğunuz desteği sormak, kullanabileceğiniz kaynakları araştırmak ve gerektiğinde kurumlara başvurmak haklı ve doğaldır. Sınırlarınızı da koruyabilirsiniz; hoşunuza gitmeyen bir yardımı nazikçe reddedebilirsiniz.
Dil önemlidir
Kullandığımız sözcükler, karşımızdaki kişinin kendini nasıl hissedeceğini belirler. "Yardıma muhtaç" yerine "desteğe ihtiyaç duyan", "fakirler" yerine "ekonomik zorluk yaşayan kişiler" gibi ifadeler daha saygılıdır. Sosyal medyada paylaşım yaparken de hikâyeyi duygusal bir malzeme gibi kullanmamaya özen gösterin.
Fotoğraf ve hikâye paylaşımı
Bir kampanya ya da etkinlik için görüntü çekmek istiyorsanız yazılı ya da en azından açık bir izin alın. Çocukların fotoğrafları konusunda ayrıca duyarlı olun. Kişiyi "çaresiz" göstermek yerine, onu kendi gücüyle ve tercihleriyle anlatmak daha onurlu bir yaklaşımdır. Sonuçta amaç, ihtiyaç duyan kişinin bakışını da yansıtmak olmalıdır.
Kurumlar için öneriler
Dernek ve gönüllü ekipler için kayıt süreçlerinde gereksiz soru sormamak, bekleme alanlarında mahremiyet sağlamak ve çalışanları iletişim konusunda bilgilendirmek önemli adımlardır. Dağıtım noktalarında insanların uzun kuyruklarda beklemesini engellemek de onuru korumanın pratik yollarından biridir. Bu konuda çevrimiçi yardımlaşma topluluğu yönetme yazımız da faydalı olabilir.
Sık sorulan sorular
Birine yardım teklif ederken nasıl bir cümle kurmalıyım? "İsterseniz size şu konuda yardımcı olabilirim" gibi seçenek bırakan bir cümle iyi bir başlangıçtır. Kabul edilmezse de anlayışla karşılayın.
Yardım almak istemeyen birine ısrar etmeli miyim? Hayır. Teklifinizin açık kaldığını söylemek yeterlidir. Israr, karşıdakini rahatsız edebilir.
Yardım alan kişiden teşekkür beklemek yanlış mı? Teşekkür güzel bir jesttir; ancak beklenti hâline gelirse yardım karşılıklı bir borç ilişkisine dönüşebilir. İyilik, karşılıksız olduğunda daha kıymetlidir.